Op 18 en 19 juli bracht het leernetwerk paardentractie een bezoek aan Matthias Ahrens in Fallingbostel, Duitsland. Matthias en zijn zoon Lewin hebben jarenlange ervaring met het trainen en fokken van Fjordenpaarden. Deze middelgrote paarden worden ingezet op kleinschalige landbouwbedrijven en zijn daar volgens Matthias zeer geschikt voor. Voor het leernetwerk is Matthias interessant vanwege zijn praktische kennis en ervaring. Hij heeft onder anderen Sil Oostendorp, koploper in het leernetwerk, veel geleerd over het omgaan met en werken met paarden. Een eerdere bijeenkomst bij Matthias leverde zeer positieve reacties op. Dat was aanleiding om opnieuw van zijn kennis en ervaring gebruik te maken. Omdat de reisafstand naar Fallingbostel behoorlijk groot is, werd gekozen voor een bijeenkomst van twee dagen. De deelnemers regelden zelf een overnachting in de omgeving van de boerderij. Hierdoor was er voldoende tijd om niet alleen uitleg te krijgen, maar vooral ook veel zelf te oefenen.
Wat hebben we gezien, geleerd en gedaan?
Een belangrijk onderdeel van de werkwijze van Matthias is de rust waarmee hij met de paarden werkt. Hij gebruikt nauwelijks zijn stem, maar maakt vooral gebruik van subtiel contact. Toch reageren de paarden duidelijk op wat van hen gevraagd wordt. Dat begint al bij het eerste contact. Matthias gaf bijvoorbeeld aan dat je niet direct het hoofd van een paard moet aanraken. Dat is voor een paard te direct. Contact maken begint eerder bij de flank of het achterwerk.
Zijn belangrijkste boodschap was dat duidelijkheid en consequent handelen noodzakelijk zijn. Je hoeft volgens Matthias niet per se aardig te zijn voor je paard, maar je moet wel duidelijk maken wat je van het dier verwacht en wie bepaalt. Vanaf het moment dat je met het paard gaat werken, moet je daarin consequent blijven. Daarmee voorkom je dat een paard zelf initiatieven gaat nemen. Tijdens de bijeenkomst werd geoefend met sturen en het uitvoeren van eenvoudige taken. Omdat er steeds twee paarden beschikbaar waren, kon er veel worden geoefend en konden de deelnemers veel praktijkervaring opdoen. Vervolgens werden verschillende werktuigen ingezet met het tweespan.
Ook was er een demonstratie met een tweespan en een wielaangedreven maaimachine. Het geringe geluid van deze machine, in combinatie met de paarden, maakte de demonstratie tot een bijzondere ervaring voor oog en oor.
Op de tweede dag lag de nadruk op het verder verfijnen van de vaardigheden. Zo werd onder andere verder geoefend met het keren van het tweespan met werktuig.
Een opvallend detail was dat er verschillende manieren zijn om de leidsels vast te houden. Wanneer je al langere tijd gewend bent aan een bepaalde manier, blijkt het best lastig om die te veranderen. Ook dat is onderdeel van het leerproces.
Belangrijkste lessen
les 1: rust en duidelijkheid
Een eerste belangrijke les is dat rust en duidelijkheid veel kunnen betekenen in het werken met paarden. Meer stemgebruik of meer aanwijzingen zijn niet automatisch beter. Juist subtiel contact en consequent handelen kunnen ervoor zorgen dat een paard rustig en betrouwbaar reageert. Een deelnemer verwoordde dat als volgt: ‘Het ervaren van rustiger werken met het paard werkt voor mij veel beter.’
les 2: consequent handelen
Een tweede les is het belang van consequent handelen. Een paard moet weten waar het aan toe is. Dat vraagt niet alleen technische vaardigheden van de menner, maar ook bewustzijn van het eigen handelen. Zoals een deelnemer aangaf: ‘Het begrijpen dat consequent zijn een belangrijke voorwaarde is.’
les 3: paarden vakmanschap en plezier zijn te combineren
Een derde inzicht is dat werken met paarden vakmanschap en plezier kan combineren. Deelnemers gaven aan dat hun ‘toolbox’ verder was gevuld met de kennis van Matthias. Een andere deelnemer ontdekte tijdens deze bijeenkomst dat het werken met paarden iets is waar zij mee door wil gaan en dat het, naast de praktische voordelen, ook veel ontspanning geeft.
Anders kijken naar landbouw en energiegebruik
Niet iedere boer in Nederland hoeft met paarden te gaan werken. Paardentractie kan echter wel een interessant voorbeeld zijn van een manier waarop landbouw met minder fossiele energie en meer aandacht voor de bodem kan worden uitgevoerd. Tegelijkertijd zijn er nog duidelijke uitdagingen. Hoe kan werken met paarden economisch rendabel worden gemaakt? Welke werktuigen zijn daarvoor nodig en hoe kunnen deze verder worden ontwikkeld? En hoe kunnen we beter aantonen wat werken met paardenkracht betekent voor onder andere het milieu? Juist het verzamelen van die kennis kan helpen om de waarde van paardentractie beter zichtbaar te maken. Niet als oplossing voor iedere boerderij, maar als een van de mogelijkheden om anders naar landbouw en energiegebruik te kijken.
Werken met paarden vraagt kennis, oefening en aandacht
De bijeenkomst in Duitsland liet zien dat er verschillende manieren zijn om met paarden als trekdieren te werken. De werkwijze van Matthias is daar één van. Zijn manier van werken kenmerkt zich door rust, duidelijkheid en consequent handelen, met weinig stemgebruik en veel subtiel contact. Door zelf twee dagen met de paarden en werktuigen te werken, werd duidelijk dat deze manier van werken kennis, oefening en aandacht vraagt. Juist door het zelf te ervaren, deden de deelnemers nieuwe inzichten op in het omgaan met paarden én in hun eigen handelen. De bijeenkomst bood daarmee een waardevolle gelegenheid om deze werkwijze niet alleen te leren kennen, maar vooral ook zelf in de praktijk te ervaren.
Interesse in werken met Paardenkracht?
Neem contact op met Bianca van Dijk, coordinator paardenkracht ReGeNL: info@rijnhuisrhenen.nl