Veel gestelde vragen

ReGeNL komt voort uit een project van de topsector Agri & Food met onder andere Friesland Campina, Cosun, BO Akkerbouw, Wij.land, Rabobank, Wageningen University & Research (WUR) en de Universiteit Utrecht (UU)). Op verzoek van deze partners, de topsector en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) werd in 2021 het initiatief genomen om een voorstel voor het Nationaal Groeifonds te ontwikkelen door Peter Groot Koerkamp, hoogleraar Agrotechnologie (WUR) en zijn team. De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en de Universiteit Utrecht (UU) waren daar ook direct bij betrokken. In de jaren tot aan de indiening (2023) is het consortium gegroeid naar ruim 50 partijen. Samen zorgen deze partijen voor een breed gedragen initiatief waarin zij elkaar aanvullen en samenwerken om boeren zo goed mogelijk te ondersteunen.

ReGeNL wil de Nederlandse landbouw toekomstbestendig maken door te werken aan een rendabele, regeneratieve en maatschappelijk gedragen landbouwsector. Dat bereiken we door de bodem centraal te zetten en landbouw en natuur opnieuw te verbinden. We streven naar een sector waarin voedselproductie niet ten koste gaat van de natuur, maar juist bijdraagt aan natuurherstel. Met regeneratieve landbouwmethoden laten we zien dat duurzaamheid en winstgevendheid hand in hand kunnen gaan. Dit vormt de sleutel tot een veerkrachtige, toekomstbestendige landbouwsector

ReGeNL pakt dit aan door samen met 1000 boeren de omslag naar regeneratieve landbouw te maken, in nauwe samenwerking met wetenschappers, ketenpartijen, pionierende boeren, de overheid en de financiële sector. Het uitgangspunt is dat wat haalbaar is met 1000 boeren, ook schaalbaar is naar de hele sector. Daarnaast werken we intensief samen met 100 boeren aan de ontwikkeling van 20 praktijkvoorbeelden van regeneratieve én winstgevende bedrijfsmodellen.  

Deze bedrijfsmodellen werken alleen als ze gekoppeld worden aan waardecreatie door gebieds- en ketenpartijen, zodat ze echt rendabel kunnen worden. Dit geldt voor zowel de 100 pionierende boeren als de 1000 startende boeren. Als dat lukt en de modellen zich in de praktijk bewijzen, kunnen ze worden opgeschaald en breed toegepast in de sector. 

Samen doorbreken we zo de grootste barrières die brede toepassing nu nog in de weg staan: het ontbreken van een mainstream verdienmodel, de hoge transitiekosten en risico’s voor individuele boeren, en het gebrek aan voorspellende modellen die de ecologische én economische opbrengsten onderbouwen.

Regeneratieve landbouw is een vorm van landbouw waarin het goed beheren van een levende bodem centraal staat. Een gezonde, levende bodem is hét startpunt voor het leveren en regenereren van landbouwproducten en ecosysteemdiensten, waardoor ecologische, sociale en economische dimensies van voedselproductie worden versterkt.  Door voedsel- en biomassaproductie te combineren met behoud en ontwikkeling van gezonde ecosystemen draagt een regeneratief landbouwsysteem bij aan biodiversiteit, integriteit van de biosfeer, menselijk en dierenwelzijn en economische welvaart.

Bij ReGeNL omschrijven we regeneratieve landbouw aan de hand van positieve uitkomsten op negen samenhangende thema’s die zowel ecologisch, economisch als sociaal van aard zijn: economie, gezond en voedzaam dieet, sociaal welzijn, voetafdruk, dier, gewas, biodiversiteit, bodemgezondheid en lucht- en waterkwaliteit.

Deze thema’s zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden; het toepassen van regeneratieve praktijken heef altijd invloed op meerdere thema’s tegelijk. De gewenste uitkomsten kunnen worden gerealiseerd op verschillende niveaus: van het perceel en de boerderij tot het gebied, nationaal en zelfs internationaal. Boeren die deelnemen aan het ReGeNL-programma streven daarom naar integrale, ambitieuze doelen op al deze negen thema’s

ReGeNL is een transitieprogramma waarin boeren gefaciliteerd en begeleid worden bij het maken van de omslag naar regeneratieve (landbouw)praktijken. Meetbaar herstel of verbetering van bodem en natuur, en toekomstperspectief voor de boer staan hierbij voorop.  
Hierin kunnen verschillende benaderingen, van natuur inclusieve en kringloop landbouw tot biologisch en biodynamisch, elkaar aanvullen en versterken. Boeren kunnen zelf kiezen welke benadering, of combinatie van benaderingen, het beste aansluit bij hun specifieke situatie en ambities.

ReGeNL ontwikkelt en combineert methoden die regeneratieve landbouw meetbaar, voorspelbaar en economisch waardevol maken. We hanteren hierbij een brede, integrale aanpak. We hebben negen hoofdthema’s en 32 subthema’s gedefinieerd die de kern van regeneratieve landbouw weergeven; van bodemgezondheid tot sociale factoren. 
 
Bij al deze thema’s kijken we op welke indicatoren kan worden gestuurd op een boerenbedrijf. Daarna meten we de uitkomsten van de regeneratieve praktijken die zijn uitgevoerd. We werken ook aan modelmatige methoden waarmee we de uitkomsten van regeneratieve landbouw op termijn kunnen voorspellen, van perceel tot regionaal, landelijk en zelfs Europees niveau. Daarbij zetten we een classificatie op die benchmarking tussen boeren mogelijk maakt, zodat resultaten beter vergelijkbaar en opschaalbaar worden.

Binnen ReGeNL werken we aan een aanpak waarin regeneratieve landbouw meetbaar en voorspelbaar wordt gemaakt. We verzamelen praktijkdata van boeren en koppelen die aan indicatoren op negen hoofdthema’s en 32 subthema’s, zoals bodemgezondheid, biodiversiteit en sociaal welzijn. Met deze data kunnen we nagaan of regeneratieve maatregelen in verschillende situaties echt effectief zijn. Het uiteindelijke doel daarvan is om boeren handelingsperspectief te bieden: clusters van maatregelen die in hun situatie naar verwachting de meeste positieve impact hebben.

Zeker weten. We werken actief samen met biologische boeren aan het opschalen van hun praktijken binnen een bredere regeneratieve aanpak. Er zijn wel criteria (zie pagina 2) waar je als boer aan moet voldoen. Deze zijn gericht op het stimuleren van regeneratief ondernemerschap en landschapsherstel.

We moedigen elke stap richting regeneratieve landbouw aan. Voor deelname aan ons programma wordt echter een brede inzet op regeneratieve uitkomsten gevraagd. Met alle deelnemers wordt een bedrijfsontwikkelplan opgesteld met doelstellingen op alle negen thema’s van ReGeNL: bodemgezondheid, biodiversiteit, lucht- en waterkwaliteit, gewas, dier, voetafdruk, sociaal welzijn, economie en een gezond en voedzaam dieet van toepassing op de hele bedrijfsvoering.  Per doelstelling bieden we een breed cluster van maatregelen om die doelstellingen  te gaan behalen in de specifieke context van iedere deelnemer. Elke stap naar een nieuw thema is belangrijk en wordt aangemoedigd.

Het aanmeldtraject voor boeren binnen ReGeNL verloopt stap voor stap en biedt duidelijke afspraken en ondersteuning. Na de start via de agrarisch begeleider ondertekent de boer een uitvoeringsovereenkomst en een toestemmingsformulier voor het delen van gegevens.

Binnen zes maanden wordt samen met de begeleider een bedrijfsontwikkelplan opgesteld, waarin SMART-doelen voor alle thema’s zijn opgenomen. Vervolgens start de uitvoering van dit plan: van het nemen van regeneratieve maatregelen tot deelname aan studiegroepen en het delen van gegevens. ReGeNL biedt hierbij begeleiding, waaronder monitoring van bodemgezondheid, nazorg en specialistische kennis.

Jaarlijks volgt een evaluatie met de agrarisch begeleider om te beoordelen of de afspraken zijn nagekomen of dat aanpassingen nodig zijn. Bij goedkeuring ontvangt de boer een vergoeding van € 2.400 voor dat jaar. De overeenkomst loopt vier jaar, waarbij de boer altijd zelf verantwoordelijk blijft voor de bedrijfsvoering en gemaakte keuzes. Download onze brochure voor meer informatie over dit traject 

Jazeker. Een flink aantal van de deelnemende boeren werken al (deels) biologisch of biodynamisch. De transitie die we nastreven kan alleen maar succesvol zijn als we collectief voortbouwen op hun kennis en ervaring. Biologische en biodynamische boeren hebben al bewezen dat duurzame landbouw werkt.

ReGeNL speelt een verbindende en faciliterende rol in het rendabel maken van regeneratieve landbouw  voor boeren en andere partijen in de voedselproductieketen. We doen dit door bedrijfsmodellen te ontwikkelen die economisch aantrekkelijk kunnen zijn, boeren praktische ondersteuning te bieden bij de overstap, overgangskosten te helpen overbruggen en kennis en inzichten te delen die direct in de praktijk toepasbaar zijn.In samenwerking met fabrikanten, retailers en andere ketenpartijen creëren we bovendien afzetmarkten voor regeneratief geproduceerde voedingsmiddelen.

Op Groen Kennisnet is een actueel overzicht te vinden van instrumenten die te gebruiken zijn om de transitie naar regeneratieve landbouw te ondersteunen. De tools variëren van management- en monitoringsinstrumenten tot kennis- en reflectietools. Het overzicht is bedoeld als praktisch hulpmiddel. Het wordt gedurende de looptijd van het ReGeNL-programma voortdurend aangevuld en aangescherpt. De lijst is niet uitputtend, maar vormt een groeiende verzameling van nuttige handvatten voor iedereen die werkt aan een toekomstbestendige landbouw. Suggesties, aanvullingen of wijzigingen kunnen worden doorgegeven via regeneratievelandbouw@wur.nl.

Regeneratieve, natuurinclusieve, agro-ecologische, biologische en biodynamische landbouw hebben veel gemeenschappelijke doelen: gezonde bodems, gezonde planten, een gezond milieu, natuurherstel, biodiversiteit, voldoende gezond voedsel en een goed verdienmodel voor boeren. Binnen ReGeNL kijken we vooral naar het resultaat: wat er daadwerkelijk gebeurt met de bodem, het ecosysteem, de sociale verbondenheid tussen betrokken partijen en de economische weerbaarheid van boeren.  

Elke boer heeft een andere uitgangssituatie, dus zijn er ook verschillende oplossingen nodig. We brengen een beweging tot leven waarin deze benaderingen naast elkaar werken en elkaar daarbij aanvullen en versterken 

Daarvoor heeft ReGeNL een ambitieus raamwerk ontwikkeld waarin een grote variatie aan landbouwpraktijken beoordeeld kan worden op hun bijdrage aan de maatschappelijk gewenste transitie. Boeren krijgen zo de ruimte om vanuit hun eigen visie en situatie bij te dragen, zonder een strak voorgeschreven aanpak.

Landbouwkundig zien we tussen biologisch en regeneratief vooral veel overeenkomsten, zoals aandacht voor bodemgezondheid, biodiversiteit en het vermijden van het gebruik van kunstmatige middelen. Het verschil zit hem in de juridische onderbouwing naar de markt.In biologische systemen wordt vooral beoordeeld hoe een boer werkt; binnen ReGeNL bouwen we het vermogen op om te kijken naar wat het oplevert voor bodem, ecosysteem en boer.